"/>

De inspirerende erfenis van Nelson Mandela: Truth and Reconciliation Commission

Nelson Mandela

Nelson MandelaJo’burg, 3 juli 1997. De apartheid is officieel voorbij maar een grote groep van de ‘zwartmannen’ woont in sloppenwijken en is werkloos. Zuid-Afrika is een land, zoals zovelen, van contrasten. Je eet en drinkt er als God in Frankrijk. Op de parking van de supermarkt voel je je onwennig als een oma met aidsbaby je om geld en eten vraagt. De natuurpracht doet je met verstomming slaan, terwijl je huis omheind is met prikkeldraad. In hartje Johannesburg luister je naar de wereldtop in de jazzmuziek terwijl gezinnen enkele kilometers verder in sloppenwijken wonen.

Ik verblijf  als eerstejaars Beeldende Kunsten 2 maanden in Zuid-Afrika, mijn eerste reis buiten Europa. Ik ken het land uit de kranten en het beklijvende boek ‘Huis van Mama Pondo’ van Aster Berkhof.

Het is mijn eerste ervaring met armoede en onveiligheid en tegelijkertijd zoveel  pure uitgestrektheid in een landschap. De Drakensberge, kustlijn van de Eastern Cape, de euforie wanneer je één van the big five van dichtbij bekijkt in een natuurreservaat of de absolute stilte die je in één van de vele grotten ervaart. Als kunststudent is het een bron van inspiratie.

Tussen de berichten over carjackings, overvallen en ander nieuws, betekenen de nieuwsuitzendingen over de Truth and Reconciliation Commission een mooi contrast. De commissie, met Desmond Tutu als één van de spilfiguren, is het resultaat van jarenlange onderhandeling tussen African National Congress (ANC) en de Nationale Party (NP).

Het initiatief, beter bekend onder ‘amnestie in ruil voor waarheid’, verzamelt getuigenissen van misdaden en bekentenissen van daders. De commissie had als doel de mensenrechtschendingen tijdens de apartheid in kaart te brengen. In ruil voor een volledige bekentenis, krijgen daders amnestie. De commissie stelt in haar rapport, op basis van 22.000 getuigenissen, zowel de regerende ANC als de puur blanke partijen schuldig aan het schenden van de mensenrechten.

Het rapport doet nu dienst als monument ter nagedachtenis van slachtoffers en kent beperkte navolging in andere landen.

Zelf vind ik getuigenissen van zowel slachtoffers als daders getuigen van moed en zie ik deze conflictaanpak als een mooi vertrekpunt voor echte verzoening. Voor mij is dit één van de mooiste erfenissen van Nelson Mandela. Of zoals Desmond Tutu het mooi verwoord heeft: “Beter dan gerechtigheid in de vorm van vergelding is gerechtigheid die tot verzoening leidt.”